Geschiedenis · Tweede Wereldoorlog
Atlantikwall-bunkers bij Kijkduin
De Duitse bezetting heeft Kijkduin met geweld hertekend. Deze pagina zet uiteen wat er gebeurde en wat ervan rest, zonder franje.
- De aanleg van de Atlantikwall leidde tot de sloop van ongeveer de helft van de huizen in Kijkduin.
- Widerstandsnest 67, boven uitzichtpunt Noord in Westduinpark, is een nog intacte, te bezichtigen bunker.
- De meeste andere bunkers in het gebied zijn met zand overdekt.
- Vanaf 1944 werden vanaf Landgoed Ockenburgh V2-raketten op Londen afgeschoten.
Wat deed de Atlantikwall met Kijkduin?
De aanleg van de Atlantikwall, het Duitse kustverdedigingssysteem uit de Tweede Wereldoorlog, leidde tot de sloop van ongeveer de helft van de bebouwing van Kijkduin, waaronder een groot deel van villapark Meer en Bosch. Het natuurgebied en de bebouwing ten noorden van de Monsterseweg liepen ook schade op bij ongelukken tijdens het lanceren van V-wapens vanaf het terrein van het nabijgelegen psychiatrisch ziekenhuis Bloemendaal.
Na de oorlog resteerden in Kijkduin slechts enkele strandtenten en een Indisch restaurant. De wederopbouw die daarop volgde, vanaf de jaren zestig en zeventig, staat beschreven op de pagina geschiedenis van Kijkduin.
Wat rest er vandaag, en kun je het bezoeken?
In het duingebied rond Kijkduin en Westduinpark bevinden zich meerdere bunkers uit de Tweede Wereldoorlog, waarvan de meeste inmiddels met zand overdekt zijn. Eén uitzondering is Widerstandsnest 67, boven uitzichtpunt Noord in Westduinpark, nabij strandslag 4C, een nog intacte bunker die te bezichtigen is. Waar zand is verschoven en andere bunkerresten heeft blootgelegd, huizen soms vleermuizen erin.
Controleer voor actuele bezoekmogelijkheden, openingsinformatie of rondleidingen rechtstreeks bij de officiële terreinbeheerder, in plaats van te vertrouwen op elders gepubliceerde tijden: die gegevens veranderen, en wij publiceren geen cijfers die we voor deze specifieke locatie niet hebben geverifieerd.
Zijn er echt V2-raketten vanaf hier gelanceerd?
Vanaf 1944 werden vanaf Landgoed Ockenburgh, het landgoed dat in het zuiden aan Kijkduin grenst, V2-raketten op Londen afgeschoten. Dit maakte deel uit van een breder Duits V-wapenprogramma; de lanceringen vanaf Ockenburgh staan naast de V-wapengerelateerde ongelukken die in dezelfde periode bij het terrein van ziekenhuis Bloemendaal zijn opgetekend.
De langere geschiedenis van Landgoed Ockenburgh, inclusief het eerdere gebruik als internering van Belgische militairen tijdens de Eerste Wereldoorlog, staat op de eigen pagina van het landgoed.
Hoe kom je vanuit Kijkduin bij Widerstandsnest 67?
Widerstandsnest 67 ligt boven uitzichtpunt Noord in Westduinpark, aan de noordkant van het duingebied bij Kijkduin, nabij strandslag 4C. Vanaf de boulevard van Kijkduin bereik je de bunker te voet door Westduinpark, niet rechtstreeks langs het strand. Voor een uitgebreidere routebeschrijving, zie de wandelgids voor Westduinpark.
Wat is er gebeurd met de overige Atlantikwall-bunkers in het gebied?
De meeste Atlantikwall-bunkers bij Kijkduin zijn na de oorlog niet gesloopt, maar bleven staan en liggen inmiddels onder verstuivend duinzand dat in de loop van de decennia is verschoven. Ze zijn niet bewegwijzerd en niet toegankelijk voor bezoek. Widerstandsnest 67 is de enige bevestigde uitzondering die blootligt en publiek toegankelijk is.
Kun je Widerstandsnest 67 vanaf het strand bij Kijkduin zien?
Widerstandsnest 67 ligt landinwaarts van het strand van Kijkduin, op hoger gelegen terrein in Westduinpark en niet direct aan de kustlijn. De bunker ligt boven uitzichtpunt Noord, een uitkijkpunt aan de noordrand van Westduinpark, en is daarom niet zichtbaar vanaf strandniveau bij Kijkduin zelf. Wandelaars bereiken hem via de duinpaden door Westduinpark.
Waarom bouwden de Duitsers de Atlantikwall juist bij Kijkduin?
Kijkduin ligt direct aan de Noordzeekust, waardoor de plek onderdeel werd van de geplande kustverdedigingslinie van de Atlantikwall tegen een geallieerde invasie vanaf zee. De bouwtechnische eisen, waaronder vrij schootsveld en ruimte voor geschutsopstellingen, verklaren waarom ongeveer de helft van de bestaande bebouwing van Kijkduin daarvoor werd gesloopt. Het volledige sloop- en wederopbouwverhaal staat op de pagina geschiedenis van Kijkduin.
Belangrijke begrippen
- Atlantikwall
- Het systeem van kustversterkingen dat Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog aanlegde langs bezet West-Europa, inclusief de Nederlandse kust bij Kijkduin.
- Widerstandsnest
- Duits voor "verzetsnest": een kleine, zelfstandige verdedigingsbunker; Widerstandsnest 67 bij Kijkduin is nog intact.